Thư viện tại Canada
Thư viện công cộng là một trong những nơi tốt nhất, và rẻ nhất, để làm quen với cuộc sống ở Canada. Với một tấm thẻ miễn phí bạn có thể mượn sách, phim, sách nói, xem báo, dùng máy tính và Wi-Fi, vào lớp học tiếng Anh, tham gia sinh hoạt cho trẻ em, thậm chí mượn vé vào bảo tàng. Bài này giúp bạn làm thẻ, biết thư viện cho mình những gì, và giới thiệu vài thư viện nổi tiếng trong nước.
💡 Thư viện không chỉ là nơi cho mượn sách. Với người mới đến, đây còn là chỗ ngồi yên tĩnh để học, nơi gặp nhân viên giúp đỡ miễn phí và là cách dễ nhất để gia đình làm quen với tiếng Anh hoặc tiếng Pháp.
Thư viện công cộng cho bạn những gì
- Sách, truyện và tạp chí: sách giấy cho người lớn, thiếu nhi và thanh thiếu niên. Nhiều hệ thống có cả sách bằng nhiều thứ tiếng; hãy hỏi thủ thư hoặc lọc theo ngôn ngữ “Vietnamese” khi tìm trong danh mục.
- Sách điện tử và sách nói: mượn bằng điện thoại hoặc máy tính bảng, không cần đến thư viện, trả tự động khi hết hạn.
- Phim, nhạc và học ngoại ngữ: DVD, nhạc, phim trực tuyến và ứng dụng học ngôn ngữ (tùy từng thư viện).
- Máy tính, Wi-Fi, in và scan: dùng máy của thư viện hoặc mang máy của mình đến. In và photocopy thường tính phí nhỏ.
- Phòng học và chỗ ngồi yên tĩnh: nhiều nơi có phòng học nhóm đặt trước, rất hợp cho học sinh và người đang ôn thi.
- Chương trình sinh hoạt: giờ kể chuyện cho trẻ nhỏ, hỗ trợ làm bài tập, lớp tiếng Anh, nhóm luyện nói, lớp vi tính, tư vấn việc làm. Lịch thay đổi theo từng chi nhánh.
- Mượn thêm những thứ khác: một số thư viện cho mượn vé bảo tàng và địa điểm tham quan (xem bài về bảo tàng), thậm chí dụng cụ hoặc đồ dùng. Hỏi thư viện gần nhà.
Cách làm thẻ thư viện
Thông thường bạn chỉ cần đến chi nhánh gần nhà, hoặc bắt đầu đăng ký trực tuyến rồi mang giấy tờ đến lấy thẻ. Thẻ miễn phí cho người sống trong khu vực của thư viện. Người ở ngoài khu vực đôi khi phải trả phí, nên hãy làm thẻ ở thư viện của thành phố mình đang sống.
- Giấy tờ tùy thân có ảnh: bằng lái, thẻ thường trú nhân, hộ chiếu hoặc giấy tờ tương tự.
- Giấy tờ có tên và địa chỉ hiện tại: hóa đơn điện, hợp đồng thuê nhà, thư từ cơ quan chính phủ hoặc ngân hàng. Chưa có sẵn giấy tờ địa chỉ thì hãy hỏi thư viện, nhiều nơi có cách xử lý riêng cho người mới đến.
- Trẻ em: thường được làm thẻ miễn phí, có thể cần cha mẹ đi cùng hoặc ký tên.
- Mã PIN: bạn sẽ được cấp hoặc tự đặt mã PIN để đăng nhập, gia hạn sách và dùng các ứng dụng sách điện tử.
💡 Mỗi hệ thống thư viện có quy định riêng về giấy tờ, độ tuổi và phí. Hãy xem trang web của thư viện thành phố bạn trước khi đi.
Mượn sách ngay trên điện thoại
Đa số thư viện công cộng cho mượn sách điện tử và sách nói miễn phí, chỉ cần thẻ và mã PIN. Hai ứng dụng thường gặp:
- Libby: ứng dụng mượn sách điện tử, sách nói và tạp chí của hàng nghìn thư viện. Bạn chọn thư viện của mình, nhập số thẻ và mượn. Có thể đặt trước (hold) sách đang có người mượn.
- hoopla: ứng dụng mượn sách, phim, nhạc, truyện tranh ngay lập tức nếu thư viện của bạn tham gia. Thường có giới hạn số lượt mượn mỗi tháng.
Mỗi thư viện chọn ứng dụng khác nhau, nên hãy xem trang “Digital” hoặc “eBooks” trên trang web thư viện của mình.
Dành cho người mới đến
- Học tiếng Anh và tiếng Pháp: nhiều thư viện có nhóm luyện nói (conversation circle) và lớp miễn phí, hoặc giới thiệu bạn đến chương trình học ngôn ngữ cho người mới đến. Xem thêm trang IRCC về lớp học ngôn ngữ.
- Nhân viên hỗ trợ định cư: một số chi nhánh thư viện hợp tác với tổ chức định cư để có nhân viên giúp người mới đến về giấy tờ, việc làm, trường học. Hỏi quầy thông tin xem chi nhánh gần bạn có không. Thông tin định cư tổng quát có tại Settlement.Org (Ontario) và dịch vụ cho người mới đến.
- Sách và phim tiếng Việt: nhiều hệ thống có sách tiếng Việt hoặc nhận đề nghị mua thêm. Hãy hỏi thủ thư.
- Chương trình ưu đãi: thẻ thư viện có thể kết hợp với chương trình như CANOO để vào bảo tàng và địa điểm tham quan (xem điều kiện ở trang chính thức).
- Chỗ làm quen với cuộc sống: đọc báo địa phương, tìm thông tin về thành phố, xin lời khuyên về giấy tờ, thuế hoặc trường học của con từ nhân viên thư viện hoặc các buổi hướng dẫn.
Dành cho trẻ em và gia đình
- Giờ kể chuyện (storytime): cho trẻ từ sơ sinh đến mẫu giáo, thường bằng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp, đôi khi có giờ song ngữ.
- Chương trình hè (summer reading): cho trẻ đọc sách để nhận quà nhỏ, giúp con không “quên chữ” trong kỳ nghỉ hè.
- Hỗ trợ bài tập: nhiều chi nhánh có người hướng dẫn hoặc phòng học cho học sinh sau giờ học.
- Sách mức độ đọc phù hợp: thủ thư có thể chỉ cho bạn sách phù hợp độ tuổi và trình độ tiếng Anh của con.
Nếu con bạn học trường công, xem thêm bài về hệ thống trường học và cách đăng ký trường trong mục “Cuộc sống ở Canada”.
Ottawa và Gatineau

Ottawa Public Library · Canmenwalker, CC BY 4.0 Ottawa Public Library (OPL): hệ thống thư viện công cộng của thành phố với nhiều chi nhánh. Chi nhánh trung tâm ở 120 Metcalfe Street. Thành phố có kế hoạch mở một cơ sở mới chung với Library and Archives Canada, nên hãy xem trang web OPL để biết chi nhánh nào đang mở và giờ mở cửa hiện tại.
Library of Parliament · Ymblanter, CC BY-SA 4.0 Library of Parliament: thư viện phục vụ các nghị sĩ và thượng nghị sĩ, nằm ngay phía sau Tòa nhà Trung tâm trên Đồi Quốc hội. Phòng đọc hình tròn kiểu Gothic rất nổi tiếng và là một trong những công trình đẹp nhất nước. Đây là thư viện nghiên cứu, không phải nơi mượn sách của người dân. Việc tham quan có thể thay đổi trong thời gian Tòa nhà Trung tâm được tu sửa, hãy xem trang web trước khi đi.- Library and Archives Canada: nơi lưu giữ tài liệu lịch sử của quốc gia, như hồ sơ, bản đồ, ảnh và báo. Hữu ích khi bạn muốn tìm giấy tờ lịch sử gia đình hoặc nghiên cứu. Xem trang chính thức.
Toronto
- Toronto Public Library (TPL): một trong những hệ thống thư viện bận rộn nhất thế giới, với rất nhiều chi nhánh khắp thành phố. Thẻ thư viện giúp bạn mượn sách, phim, đồ điện tử và chương trình học. Xem trang web torontopubliclibrary.ca.

Toronto Reference Library · Dillan Payne, CC BY-SA 4.0 Toronto Reference Library: thư viện lớn nhất của hệ thống, ở 789 Yonge Street, thiết kế nổi tiếng với giếng trời lớn và nhiều tầng. Có khu đọc yên tĩnh, bộ sưu tập nghiên cứu lớn và nhiều chương trình đặc biệt.- TPL cũng có chương trình cho mượn vé tham quan bảo tàng và địa điểm văn hóa (xem bài về bảo tàng) cùng các chương trình dành cho người mới đến. Hỏi quầy thông tin hoặc xem mục chương trình trên trang web.
Montréal và Québec

Grande Bibliothèque (BAnQ) · Jeangagnon, CC BY-SA 3.0 Grande Bibliothèque (BAnQ): thư viện lớn của Québec ở 475 Boulevard De Maisonneuve Est, Montréal, thuộc Bibliothèque et Archives nationales du Québec. Có bộ sưu tập rất lớn, phòng đọc, khu thiếu nhi và nhiều chương trình văn hóa. Phần lớn nội dung bằng tiếng Pháp, nhưng cũng có tài liệu bằng các ngôn ngữ khác.- Ngoài ra Montréal có mạng lưới thư viện khu phố (bibliothèques de quartier) ở nhiều quận. Mỗi quận có quy định thẻ riêng, hãy hỏi tại quầy hoặc xem trang web của thành phố.
Tây Canada

Vancouver Public Library · Vince.varona, CC BY-SA 3.0 
Calgary Central Library · Calgary Public Library, CC0 Calgary Central Library: mở năm 2018 ở 800 3 Street SE, có thiết kế hiện đại do Snøhetta và DIALOG thực hiện, với mặt tiền họa tiết và nhiều không gian học tập. Xem calgarylibrary.ca.- Edmonton Public Library: hệ thống thư viện công cộng của Edmonton, với thư viện trung tâm Stanley A. Milner ở khu trung tâm. Xem epl.ca.
Vùng Đại Tây Dương

Halifax Central Library · Citobun, CC BY-SA 4.0 Halifax Central Library: thư viện trung tâm của Halifax ở 5440 Spring Garden Road, mở cuối năm 2014. Công trình có các khối kính chồng lên nhau rất đặc biệt, nhiều tầng đọc sách, sân thượng và các không gian sinh hoạt cộng đồng. Xem halifaxpubliclibraries.ca.
Cách mượn và trả sách
- Thời hạn mượn: thường vài tuần cho sách giấy, ngắn hơn cho đồ được nhiều người cần. Xem ngày trả trên biên nhận hoặc trong tài khoản.
- Gia hạn (renew): thường làm được trực tuyến hoặc qua ứng dụng nếu không có ai đặt trước món đó.
- Đặt trước (hold): sách đang có người mượn hoặc ở chi nhánh khác có thể đặt giữ và nhận ở chi nhánh gần nhà, thường miễn phí.
- Trả sách: trả ở bất kỳ chi nhánh nào của cùng hệ thống, hoặc bỏ vào thùng trả sách ngoài trời. Sách điện tử tự động trả khi hết hạn.
- Phí trễ hạn: nhiều thư viện đã bỏ phí trả trễ, nhưng vẫn có thể tính phí nếu sách bị mất hoặc hư hỏng. Xem quy định của thư viện bạn dùng.
Phòng học, máy tính, in ấn và Wi-Fi
Thư viện là nơi học rất tốt nếu nhà chật hoặc ồn. Nhiều chi nhánh có bàn học, ổ cắm, phòng học nhóm đặt trước và máy tính dùng chung. Nếu cần in hồ sơ (ví dụ giấy tờ nộp trường, hợp đồng thuê nhà), bạn có thể in ở thư viện với giá thấp, cần tài khoản hoặc thẻ in. Wi-Fi thường miễn phí và không cần mật khẩu riêng, nhưng nên tránh đăng nhập tài khoản ngân hàng trên máy dùng chung hoặc mạng công cộng.
Quy tắc ứng xử
- Giữ yên lặng ở khu đọc và học, nói chuyện nhỏ tiếng. Nhiều nơi có khu dành riêng cho trò chuyện hoặc cho trẻ em.
- Trông chừng trẻ nhỏ. Nhiều thư viện có quy định về độ tuổi trẻ được ở một mình.
- Ăn uống: mỗi nơi một quy định. Nước có nắp thường được phép, đồ ăn thì tùy.
- Giữ gìn sách, không viết hoặc gấp trang. Báo ngay với thủ thư nếu sách bị hỏng.
- Tôn trọng người khác dùng chung không gian và thiết bị.
Lỗi hay gặp
- Đợi đến khi có việc gấp mới đi làm thẻ.
- Quên mang giấy tờ có địa chỉ khi đi đăng ký lần đầu.
- Quên ngày trả hoặc để sách thất lạc.
- Không biết thư viện có sách điện tử, nên mua sách hoặc phim không cần thiết.
- Nghĩ rằng thư viện chỉ dành cho trẻ em hoặc người giỏi tiếng Anh.
- Đăng nhập tài khoản cá nhân trên máy công cộng rồi quên thoát.
Các câu hỏi thường gặp
- Thư viện có miễn phí không? Thẻ thường miễn phí cho cư dân khu vực thư viện. Một số dịch vụ như in ấn có thể tính phí nhỏ.
- Tôi chưa có thẻ thường trú nhân hay hộ chiếu Canada có làm thẻ được không? Thường được nếu bạn sống ở khu vực của thư viện và có giấy tờ chứng minh nơi ở. Hỏi thư viện nếu bạn chưa có đủ giấy tờ.
- Không giỏi tiếng Anh có dùng thư viện được không? Được. Nhiều nơi có chương trình học ngôn ngữ, người giúp đỡ người mới đến và tài liệu nhiều thứ tiếng.
- Trẻ em dưới mấy tuổi làm được thẻ? Quy định mỗi nơi khác nhau, nhiều nơi cho làm từ khi còn nhỏ. Hỏi tại quầy.
- Tôi có thể mượn ở thành phố khác không? Thẻ thường chỉ dùng cho hệ thống của khu vực bạn ở. Một số nơi có chương trình hợp tác, hỏi thư viện.
Nguồn chính thức
Kết luận
Một tấm thẻ thư viện là món quà miễn phí lớn nhất dành cho gia đình mới đến. Hãy làm thẻ trong tuần đầu tiên, rồi từ từ khám phá sách, ứng dụng, lớp học và chương trình cho con.
💡 Cập nhật: tháng 11/2026. Quy định thẻ, giờ mở cửa, địa chỉ và chương trình thay đổi theo từng hệ thống thư viện, hãy đối chiếu trang web chính thức trước khi đi. Bài này là hướng dẫn tổng quan.
Ảnh minh họa từ Wikimedia Commons, bản quyền thuộc tác giả như ghi chú dưới ảnh. Địa chỉ và giờ mở cửa có thể thay đổi, hãy xem trang web chính thức trước khi đến.
